|
تورک يني باخيش(تورک خالقینین بیر سوئیلنممیش سوزلری)
|
آرتیک سنینله دورامام بو آکشام چیکار گیده ریم
حیسابیم کالسین ماحشره الیمی ییکار گیده ریم
سن زاحمت ایتمه یئرینده ن گورولتو یاپمام ده ریندن
پارماکلاریم اوزه ریندن سو گیبی آکار گیده ریم
آرتیک سوره رسین بیر صفا نه جیسمیم کالدی نه جفا
شیکایت ایتمم بو دَفا کافاما سیکار گیده ریم
بوزارمی ساندین آجیلار بلایا آتلار گیده ریم
کورشون گیبی ماوذر گیبی داغ گیبی پاتلار گیده ریم
کایب ائتسم بیله هر شئیی بو آشکی ییرتار گیده ریم
سینسیجه اولماز گیدیشیم کاپییی چارپار گیده ریم
سانا یازدیغیم شارکییی سازیمدان سؤکر گیده ریم
بن آغلایامام بیلیرسین یوزومه دؤنر گیده ریم
کؤپکلریمدن کوشومدان یاورومدان جایار گیده ریم
سندن آلدیغیم نه وارسا یئرینه کویار گیده ریم
ازدیرمم سانا کندیمی گؤوده می یاکار گیده ریم
بددوعا ایتمم اوزولمه کافاما سیکار گیده ریم
سلام السون سنه مکتب استادی
مکــتبــلرده محــصلـیـن سوزو سن
اوشاقلادین روحونده سن گوزوسن
دنــیــا ســوزون معـناسینا اُئزوسن
سلام السون سنه مکتب استادی
سـنـّن آلار حـــق سـوزلری آداملار
هر طرفده ن وئرر انسان سلاملار
بــو هـفـته ده گــئـــلر سـنه پیاملار
سلام السون سنه مکتب استادی
آشـــنـــادیـــر ائـلّــره خوش صحبتین
علمیده ن سن پخش ائتدیغین نعمتین
هر حــــق سوزه گئتیردیغین حجّتین
سلام السون سنه مکتب استادی
زمـــزمـیـنـن الــفــبـانی اورگئتدین
هُــجّــه اینَن سن خدانی اورگئادین
حــیــاتیندا خوش وفانی اورگئتدین
سلام السون سنه مکتب استادی
ظــــولمتده چوخ مللته سن یانارسان
دئییلممیش سوزلری خوش قانارسان
پیس یاخجینی بیر بیریننن سینارسان
سلام السون سنه مکتب استادی
اولدوز کیمین یئراوزونده تابان سان
مـــعــرفـتــده علمیده بیر جهان سان
ارشادیندا هر کسَ خوش بیان سان
سلام السون سنه مکتب استادی
معرفتین علمین آدین اوجاتـــدیـن
انسانلاردا بو عشقی سن یاراتدین
آرزوندور گوزه ل اونا سن چاتدین
سلام السون سنه مکتب استادی
علمیده خوش ادبده سن دریا سان
آگـــاهــیـــده دانـــائـیــده دنیاسان
گولوستاندا بُلبُله خوش شیدا سان
سلام السون سنه مکتب استادی
انسانـــلارا وئـــــرمیسن سن سعادت
اُرگئدمیسن اوره کده ن خوش عبادت
عــبـــادت هــــم شــهامت هم شهادت
سلام السون سنه مکتب استادی
آرتــیـــریـبسان انسانداکی عزّتی
عـــزتـیــنن محــو ائـدیبسن ذلّتی
اوجالدیبسان آددی سانــلـی مللتی
سلام السون سنه مکتب استادی
هر قَدَمن هرآن ثواب یازیللار
هر سوالا سننن جواب یازیللار
خیرو شرَ ثواب عذاب یازیللار
سلام السون سنه مکتب استادی
دین یولوننان هرآن گوزل بیلَرسن
مستضعفین گوز یاشینی سیلَرسن
غنچه تکین گولشنده سن گولَرسن
سلام السون سنه مکتب استادی
سن اوشاقاطبیبه خوش درمانسان
آدلی سانلی خاطیره لی نشانسان
بیر ییغیلمیش صحبتینه دیوانسان
سلام السون سنه مکتب استادی
قارانلیقدا بیرجه یانان چیراغ سان
طبیعتده گول چیچکلی بیرباغ سان
هــــر بـلانین قـاباغیندا دایاغ سان
سلام السون سنه مکتب استادی
یوسف پورعظیم شوطی
دده م قورقودون آتاسوزلرى
آذربايجان ادبياتنين ان قيمتلي و ان معظم آبيده سي «کيتاب دده قورقود»تورکلرين ادبيات ساحه سينده ان اونملي يازيلاريندان بيري سايلير.خالق عادت –عنعنه لريني ؛اينام و گوروشلريني بديعي بيرشکيلده عکس ائتديرن بومحتشم آبيده ده تورکلرين ايسلامدان اونجه و ايسلامين ايلک چاغلارينا عاييت ياشايش بيچيملريني بويازيلن ايزلريني آلماق وگورمک مومکوندور.اوغوزخالقنين ياشايشلارينين بوتون آلانلارينا ايشيق توتان اثرده بيرچوخ بديعي اوزليکلرله قارشيلاشماق اولارکي هربيري اوزلوگونده بير آراشديرما ساحه سي سايلير.
بوآرادا “آتاسوزلري” خالق ادبياتنين ان گئنيش و ان اسکي وارليقلاريندان بيرسي اولدوقوندان ان اسکي دوورانلاردان بري بوتون يازيلي ادبياتيندا و آغيزدئيشنده اوزه ل بير يئره صاحيب دير.”آتالارسؤزلري”ائلين آغ ساققالارنين و مودريکلرنين ؛گلجک نسيللره آختارديقلاري و سويلديکلري حيات تجربه لري گوردوکلري اولايلاردان و ايشلردن وياشايشدان درسلر اولارق؛ قيسا سوزلرله ايضاحي دير کي دونيا گوروشلو کيشيلرينين دويغو و دوشونجه لريني و اونلاري ايشلدنلريني قيوراق ذکاليلارين گوسترگسي سايلير.آتاسؤزلري ؛خلق حيکمتلري و خلقين فلسفه سي دير.
“کيتاب دده قوروقود”ون ياراديجيسي سايلان “دده قورقود”دا ائلين «تامام بيليجيسي..»«غايبيدان دؤرلؤخبرسويلين»«اوغوز قومونون موشکيلريني حل ائدن..»«سؤزون توتوب تامام ائتديرن»بيرکيشي اولدوقوندان ؛خالقين بوتون قايغيلاريلان ماراخلانديغي اوچون دئديگي داستانلاردا و بويلاردا بولجا آتاسؤزلرييندن فايدالانميش دير.
“کيتاب دده قوروقود”ون اون ايکي بويوندا توپلام 65 آتاسؤزوواردير کي اونلاري بوگونکي دييالکديگميزله قارشيلاشديرديقيميزدا آيدينجا گورونورکي مين ايل بوسؤزلرين يازيب دئيلديگي دووراندان بويانا هئچ بير دگيشيکليک نه تکجه تاپماييب بلکه داهادا گؤزللشيب اوز ديرلريني داهادا آرتيرميش اولموشلاردير. “کيتاب دده قوروقود”دا کي آتاسؤزلرنين بيرچوخي کيتابين اون سؤزي سايلان بولومده يئرآلميشديرو باشقا آتاسؤزلري بويلارين ايچريلرينده تکليکده و چوخ آزاراق ايکيلي و اوچلي بيرشکيلده گلميشدير.
خاطيرلاتماق گرکير”کيتاب دده قوروقود”فولکلور قولارنين بيرچوخوني اوزونده يئروئريب دير کي “آندلار”"قارقيشلار”"آلقيشلار”"سايالار”…بونلاردان بيرنئچه سي ديرکي هربيرنين اوزلرينه اوزل يئرلره واردير.بوراداتوپلانان آتاسؤزلري اورتوقرافي يازي قرارلارينا اويغون اولاراق يازلميش اولوب ؛امما هئچ بير ديشيکليک سؤزلر اوزرينده اولماييب.
اؤلن آدام ديريلمز.
آت آياغي کوُلک؛اوْزان ديلي چويک اولور.
آت ايشلر ار اؤيونر.
آت ايشلمسه ار اؤگونمز.
آت قارداشدان ياخين دير.
آت منيم آلتيمدا بودورماسين.
آت يئمه ين آجي اوتلار بيتمسه ييي.
آتا اوغول قازانير؛آد اوچون.
آتا سوزو ايکي اولماز.
آتا آدين يورتمايان خويراد اوغول بئليندن انمسه ييي.
آري گونولده اولسا شراب آچار.
آغير يوکلرين زحمتين قاتير بيلير.
آللاه – آللاه دئميينجه ايشلر اؤنمز.
آنا حقي ؛تانري حقي.
آيدان آري؛گوندن گورکلي.
اجل وعده ايرميينجه کيمسه اولمز.
ارمالينا قييماينجا آدي چيخماز.
ازلدن يازيلماسا قول باشينا قضا گلمز.
اسکي پامبوق بئز اولماز.
اسکي دونون بيتي؛اوکسوز اوغلانين ديلي آجي اولور .
اسلان انيگي ينه اسلاندر.
اورلاشوبان سولارداشسا دنيز دولماز.
اوزون ياشين اوجي اولوم؛آخري آيريليق.
اوغوزون عارسيزي تورکمانين دلي سينه بنزه ر.
اوغول آتادان گؤرمينجه سفره چکمز.
اوغول آتانين يئتيريدر؛ايکي گوزوندن بيريدر.
اوغول دخي نيله سين ؛بابا اولوب مال قالماسا.
اونجه سودون؛سونرا قانين ؛ سوندا جانين آلدي .
بابا ماليندان نه فايدا باشدا دولت اولماسا.
باش اسن اولسا؛پورک بولونمازمي اولور.
بير ايگيدين قره داغ يوموروسونجا مالي اولسا ييغار؛ديررطلب ايدر؛نصيبيندن آرتيغين ييه بيلمز.
بيلديگين اونوتماسا عقل ياخشي.
تپه گن کؤپوني سوسه گن ييرتار.
تکبرليک ايليه ني تانري سئومز.
چاليشان قره پولاد ئوزقيليجن کوتلمز.
چيخان جان گرو گلمز.
دنيا شيرين ؛جان عزيز.
دنيا شيرين؛جان دادلي.
دوغرو يول گورونورکن؛اگري يولدان گلميه يين.
دولتسيز شريندن آللاه ساخلاسين .
دولتلي اوغول قوپسا اوجاغنين گؤزودور.
دوه جه بويوموشسن؛کوشکجه عقلين يوخ؛تپه جه يويوموشسن داريجا بئينين يوخ
قادا پولاد اؤزقيلينجيم قينين دوغرار.
قادر تانري وئرميينجه ارباييماز.
قارااواشا دون گئييرسن قادين اولماز.
قاري دوشمن دوست اولماز.
قره ائشک باشينا ئوين وورسان قاتير اولماز.
قره پولاد قيليچي چالمايينجا قريم دؤنمز.
قره قوچا قييماينجا يول آلينماز.
قوناغي گلمه ين قارا ائولر ييخيلسا ييي.
قونشي حقي؛تانري حقي.
قيز آنادان گؤرمينجه ئوگوت آلماز.
کول تپه جيک اولماز.
گؤنلون اوجا توتان ارده دولت اولماز.
گليملي گئديملي دنيا ؛سون اوجي ئولوملي دنيا.
گويده آرار؛يئرده بولور.
هئچ ايگيده وئرمه سين قادرتانري گوز بونومي.
هرزه- مرزه سويلمه
يئرده ايسه چيحاراييم؛گويده ايسه انديره ييم
ياپاغلي گويجه چمن گوزه قالماز
ياپا-ياپا قارلار ياغسا يازا قالماز.
ياد اوغلي ساخلاماقلا اوغول اولماز؛بويوينده سالير گئدر؛گوردوم ديمز.
يالان سوزبودونيادا اولونجا؛ اولماسي ييي.
يانليز ايگيت آلپ اولماز؛يوشان ديبي برک اولماز.
يايان ارين اميدي اولماز.
قايناقلار:
کتاب دده قورقود- م .ع .فرزانه-1358
سو كي سرگردان گزر باشيندا واردير بير هوا...
گنجه نين بؤيوك «نيظامي»سينين نين بو سؤزونده ياتان حيكمتي دويماماق چتين ديرسه، بوگون 35 ميليون لوق آذربايجان توركونون ياراتديغي اوكيانين عظمتي ني گؤرمك ايران حاكملرينين و ايران حاكميتينه قارشي دوران فارس «موخالفتي» اوچون خيلي چتين بير مسئله دير. آلتايلاري، ساولان، سهند ذيروهلريله بيرلشديرن، 35 ميليون اوغوز ائولادينين هانسي بير «هوا»ايله دولانديغيني يقين كي بونلار هله باشا دوشمه ميشلر. بير گون قاراداغ ذيروه لرينده، صاباحيسي چئشمه باشي مچيدي و سونرا باقرخان مزاريندا «تجلي» ائدن تومروسون روحونون عظمتيني يقين كي گؤزونده تور اولانلار گؤره بيلمزلر. سيراغا گون ثقفه الاسلام، دونن شيخ خياباني، سونرا صولح سئور روحاني آيت الله شريعتمدارينين گئديكلري شرفلي يولو، بو گون «عظيمي»الشأن روحاني ميز طي طريق ائدير. قان تؤكن روس ژئنرالي وئردنف، (ثقفه الاسلامين قاتيلي)، مخبر السطنه (شيخ خياباني نين قاتيلي) و سيد حسين موسوي (خلق مسلمان حركتي نين ايشتيراكچيلاريني اعدام ائدن «عامل») كيمي لرين مدعالري بوگون بيرداها تكرار اولور. بوگون آمما نه وئردنف، نه مخبرالسلطنه و نه سيد حسين موسوي نين آديني حؤرمتله ياد ائدن تاپيلير. سؤز يوخ كي حجت الاسلام عظيمي ني دوستاق ائدنلر ده هان وئردنف لر سيراسيندا يئر توتاجاقلار و اردبيلده ائرمني هيئتي ني قبول ائديب، چئشمه باشي مچيدي نين حؤرمتيني پوزانلاردان، تاريخده مثبت بير آد قالماياجاقدير.
كئچميش ايران شاهي نين «من پيام انقلاب شما را شنيدم» جوملهسيني ائشيدنلرين چوخو هله ياشاييرلار. گؤره سن حاضيركي ايران رهبرلري نين آذربايجان ميلتي نين طبيعي و انساني ايستكلريني باشا دوشمك ده داها بؤيوك بير استعدادا صاحيبي اولدوغونو گؤستره جكلر مي؟ ! بو 35 مليون لوق ميلتين باشيندا اولان آزادليق هواسيني گؤره سن، تهران حاكيملري گئج اولماميش دوياجاقلارمي؟!
پرستاریم آنا
ای منیم مــوشـکـولـده دائم خوش مددکاریم آنا
زنــــدگــــا ــلـیـقـدا تـمام هردرده غمخواریم آنا
نـــازلــی مــونیس خوش وفالی پاک دلداریم آنا
خیر دالیقدان هر گئجه گوندوز پرستاریم آنا
کورپه لیقده ن سن دولاندین باشیمه پروانه تک
ساخــلـیـیـبـسان قـلـبیـده بـیـر آدیمی دردانه تک
قوجاقین مسکن ائدیبسه ن بیر منه کاشانه تک
آرزومــــدور ده یمه سین جــانـیـوه آزاریم آنا
منده اُ لموش دردلره جانیوی یاندیردین آنا
خیردالیقدان سن منه دوزلوقو قاندیردین آنا
خوابه غفلتده ن منی هر آن اویاندیردین آنا
ای منیم مــهـــرو وفــالی پاکلی کرداریم آنا
پیچ و خمده موشکولو سن منه آسان ائیلدین
چئکدین اَ للر باشیمه دوداقی خندان ائیلدین
سویلدین درسه ادب پاک منی انسان ائیلدین
ای بو دونیا حیله سینه دائم هوشیاریم آنا
بیـــزلرین نا حق سوزو هی سنی بیمار ائیلدی
دونیانین ایششیقینی گـــوزلــــرینده تار ائیلدی
جسمیده پاک اوره گین دائمن خــونبار ائیلدی
ای منیم دونیاده خوش سردارو سرداریم آنا
دردلریم بیرلاله تک باغریوی هی قان اِیلدی
طــــاقـتـین الده ن آلیب حالین پریشان اِیلدی
دردلـــریم درده سالیب دردلرده طغیان ایلدی
ای مــنـیـم دونـیـاده هر دردیمه اسراریم آنا
بیلیره م مــهـرو وفــام چـاتـماز آنا حرمتیوه
زحمتین چوخلوچئکه م اولمازعوض زحمتیوه
زینتی مــن وئــره جم دفـتــریـمـده صحبتیوه
ساخلارام پاک سینه م اوسته سنی ای یاریم آنا
گناهیم چوخدو اینان بخشش اِله بیر منی سن
خیردالیقداندی اذییت سنه هـــی وئرمیشم من
سنه حاضیردی هـــرآن بیرجه نثار منده بدن
ساخـــلارام عــززتیوی جــانلی وفاداریم آ نا
یوسف پورعظیم شوطی
تاريم منيم
سيزلايير احواليما صبحه قدر تاريم منيم
تكجه تاريم دير قارا گونلرده غمخواريم منيم
چوخ وفالي دوستلاريم واردير، يامان گون گلجه يين
تاردان اوزگه قالمايير يار وفاداريم منيم
يئر توتوب غمخانه ده، قيلديم فراموش عالمي
من تارين غمخواري اولدوم، تار غمخواريم منيم
گوزلريمه هر تبسم سانجيلير نئشتر كيمي
كيپريگي خنجردي، آه، اول بي وفا ياريم منيم
آسمان آلدي كناريمدان آي اوزلو ياريمي
ياش توكر اولدوز كيمي بو چشم خونباريم منيم
اي بو غملي كونلومون تاب و تواني، سويله بير
عهد و پيمانين نه اولدو، نولدو ايلغاريم منيم
"شهريار"م گرچي من سوز مولكونون سلطاني يم
گوز ياشيمدان باشقا يوخدور در شهواريم منيم
ترجمه ائدن: مبارز
شهریار
تانرینین آدی و یادینان
نینیرم دنیزین ساکیتلیینی انون دالغاسینا ؛ داشیرقاسینا اویغونام
یاشاسین آزادلیق ؛ یاشاسین اینسان بو منیم ایک آرزومدور
yashasen
ني كيمي
ناله دن دير ني كيمي آوازه ي عشقيم بلند
ناله تركين قيلمارام ني تك كسيلسم بند- بند
قيل مدد اي بخت، يوخسا كام دل ممكن دئيل
بويله كيم اول دلربا بي درد دير من دردمند
داغ لر دير اودلو كوكسوم دن قاراسي قوپماميش
يا ثبات عشق ايچون اود اوزره بير نئچه سپند
آچيلير كونلوم گهي كيم گريه ي تلخيم گوروب
آچار اول گلرخ تبسم بيرله لعل نوشخند
خاك راهيم دن مني قالديرا بيلمز سايه تك
قيلسا گردون آفتابين هر شعاعين بير كمند
"جام توت" دئيير ساقي گلچهره، زاهد ترك جام
اي كونول فكر ائيله گور كيم، هانسي دير توتماغا پند
اي ((فضولي))، صورت فقرين قبول دوست دور
هيچ درويشي، سنين تك گورمه ديم سلطان پسند
فضولي
حق دادنی نیست گرفتنیست بخصوص اگر بخواهی حقت را از کسانی بگیری که اسیر توهمات زاده خویش هستنددولت بر جامعه نظارت دارد ولی هیچ اجباری در خانواده بر ما تحمیل نشده است واین به میزان اصالت وشرف ما بستگی دارد که چگونه از زبان مادریمان حفاظت کنیم وتحویل نسل بعدی دهیم
آبي دون آبي داراق
ياريمي گؤردوم باياق
قاچديم، توتا بيلمديم
سيناسان بئله آياق
×
آپارديلار گولومو
ائله ديلر ظولومو
نه قويدولار دانيشام
نه كسديلر ديليمي
×
آرازي آييرديلار
قومونان دويوردولار
من سندن آيريلمازديم
ظلمونن آييرديلار
×
آراز اوستده، بوز اوستده
كاباب يانار كؤز اوستده
قوي مني اؤلدورسونلر
دانيشديغيم سؤز اوستده
×
آراز داشي، داش داشي
قلمدي يارين قاشي
جاهيل ايله بال يئمه
عاقيلينن داش داشي
×
آراز قيراقي مئشه
آچ قيز دستمالين دؤشه
آراسينا گول دوزوم
دؤوره سينه بنؤوشه
×
آراز آخار ليل ايله
دسته - دسته گول ايله
عالمه جان باغيشلار
مني ساخلار ديل ايه
×
آرازين باشي منم
ديبينين داشي منم
هر يئرده غريب اولسا
اونون سيرداشي منم
×
آرازام كوره بندم
بولبولم گوله بندم
من بو ائوده قوناقام
بير شيرين ديله بندم
×
آراز - آراز خان آراز
مين گؤزدن آخان آراز
سئوگيم مينيب گمييه
گل اتمه طوفان آراز
( خالق باياتيلاري)
ben
adını mıh gibi aklımda tutuyorum
büyüdükçe büyüyor gözlerin
ben
içimi seninle ısıtıyorum
ağaçlar sonbahara hazırlanıyor
bu şehir o eski İstanbul mudur
karanlıkta bulutlar parçalanıyor
sokak lambaları birden yanıyor
kaldırımlarda yağmur kokusu
ben
BU ĞÜN HER ZAMANKİNDAN
FARKLİ BİR ŞEY YAPAYİM
DEDİM OLMADİ .
YİNE SANA DEFALARCA
AŞİK OLUP SENI
DÜŞÜNDÜM.